သမိုင်းဆိုင်ရာ နှင့် ဗဟုသုတများ

မေႏၲလးမွာ လက္ရွိ သီတင္းသုံးေနတဲ့ မဟာမုနိ ႐ုပ္ရွင္ေတာ္ဟာ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕အပ်က္မွာ ဗမာတပ္ေတြ ပင့္ေဆာင္သြားၾကတာျဖစ္တယ္။ •••••••• ေျမာက္ဦး၊ ေဝသာလီနဲ႕ ေလးၿမိဳ႕ေခတ္က ရခိုင္ၿမိဳ႕ေဟာင္းမ်ား Image caption အျမင္ဆန္းတဲ့ ကိုးေသာင္းဘုရား ေျမာက္ဦးဟာ ရခိုင္မင္းအဆက္ဆက္ အႏွစ္ ၃၅ဝ ေက်ာ္ စိုးစံခဲ့တဲ့ ၿမိဳ႕ႀကီး ျဖစ္ၿပီး ၁၇၈၄ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာဘုရင္ ဘိုးေတာ္ဘုရား သိမ္းပိုက္ၿပီးေနာက္ ထီးနန္းပ်က္စီးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ ရခိုင္အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာက်ဆဳံးတဲ့ေန႕ အျဖစ္ က်င္းပေလ့ရွိပါတယ္။ ၿဗိတိသွ်ေခတ္မွာ ရခိုင္ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ စစ္ေတြကို သတ္မွတ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ တိမ္ေကာသြားပါတယ္။ Image caption ရခိုင္မွာ ႀကီးလာတဲ့ စစ္မီးေတာက္ ဒီႏွစ္ပိုင္းအတြင္း ၿမိဳ႕ေဟာင္းေခၚ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ကို ယူနက္စကို ကမာၻ႔အေမြအႏွစ္ စာရင္း ဝင္နိုင္ေရးအတြက္ ႀကိဳးစားေနခ်ိန္မွာပဲ ဒီၿမိဳ႕နားမွာ တိုက္ပြဲေတြ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ အခု ေနာက္ဆုံးအေျခအေနမွာ ၿမိဳ႕ထဲထိ ဝင္ၿပီး တိုက္ခိုက္တာေတြ ရွိလာေနပါၿပီ။ ဒါေတြကို ဟန့္တားနိုင္ဖို႔ ယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္ေဒသ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး အဖြဲ႕နဲ႕ ေရွးေဟာင္းသုေတသန ပညာရွင္ေတြက ပန္ၾကားစာေတြ ထ...

{ ရခိုင္ရိုးရာ ငစည္ရွာ ျပဇာတ္အေၾကာင္း } ▬▬▬▬ ရခိုင္ရိုးရာ ငစည္ရွာရာဇ၀င္ျပဇာတ္ႀကီးသည္ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ထင္ရွားေသာျပဇာတ္ျဖစ္သည္။ ရခိုင္ ယဥ္ ေက်းမွုကို အေရးပါ အရာေရာက္ေအာင္ ေထာက္ပံ့ေပးေသာ ျပဇာတ္တစ္ေစာင္လည္း ျဖစ္သည္။ ယခုလက္ရွိအခ်ိန္အခါတြင္ ငစည္တတ္မ်ားလည္း ရွားပါး ေပ်ာက္ကြယ္ေနခ်ိန္ျဖစ္၍ မူရင္းဇာတ္အတိုင္း အႏွစ္သာရျပည့္ဝေသာ ျပဇာတ္အျဖစ္ ကျပနိုင္သူ ရွားပါးေနၿပီျဖစ္သည္။ နဂိုမူလမွာလည္း ပ်က္စျပဳ ေနၿပီျဖစ္သည္။ နဂိုမူရင္းဇာတ္ခ်င္းသည္လည္း ေနာက္မၾကာမီတြင္ ေပ်ာက္ကြယ္သြား နိုင္ေပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ယဥ္ေက်းမွုတစ္ရပ္ မကြယ္ေပ်ာက္ရေအာင္ ျပန္လည္ တင္ျပရျခင္း ျဖစ္သည္။ ငစည္ရာဇ၀င္ ျပဇာတ္ကို စီစဥ္တင္ျပသူမွာ မင္းဟရီလက္ထက္ အမွုထမ္းေသာ အမတ္ႀကီး ဦးဒိုးေဝ ျဖစ္သည္။ အျခားတစ္ဦး ဦးဒိုးေဝဆိုလၽွင္ ရခိုင္ျပည္နယ္၌ သာမက ျမန္မာျပည္တလႊားကပင္ ရာဇ၀င္ဆရာအျဖစ္ သိၾကပါသည္။ သကၠရာဇ္ ၁၁၂၆ ခုႏွစ္တြင္ နန္းတက္ေသာ အဘယမဟာရာဇာ လက္ထက္တြင္ အမတ္ႀကီးအျဖစ္အမွုထမ္းစဥ္ ေလးဆယ့္ ရွစ္အဂၤါ ရွိေသာ ရာဇ၀င္က်မ္းတစ္ေစာင္ကို ျပဳစုခဲ့သည္။ဤေနရာ၌ ေပရြက္(၁၂) ရြက္ကို တစ္အဂၤါ ဟု ေခၚသည္။ဤရာဇ၀င္ႀကီး၌ (၄၈)အဂၤါဆိုလၽွင္ ေပရြက္ေပါင္း(၅၇၆)ရြက္ ရွိသည္။ ၄င္း ရာ...

ရခိုင္နယ္နိမိတ္ တစ္ေရြ႔ေရြ႕ ဆံုး႐ံႈးလာျခင္း    ✏ ✏ ✏ ✏ ✏ ✏ ✏ ✏ ✏  မင္းျပား မင္းသိန္းဇံ / DMG ေ႐ွးအခါက ရခုိင္ျပည္သည္ ဘုရင္မ်ား အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ေသာ တိုင္းႏိုင္ငံတစ္ခု ျဖစ္ေလသည္။ အိႏၵိယႏိုင္ငံ ကပိလ၀တ္ျပည့္ရွင္ ဘုရင္၏သားေတာ္ မာရယုမင္းက တသီးတျခား႐ွိေနေသာ ရခိုင္ျပည္ကို စတင္ထူေထာင္ခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေ႐ွးဦးကာလ သမိုင္းမတင္မီ ရခိုင္ျပည္ေျမပံု၌ ဒြါရာ၀တီ၊ ေ၀သာလီ ၿမိဳ႕ေတာ္မ်ားက ျဖစ္ထြန္းလ်က္ ႐ွိေနခဲ့ၾကေသာ္လည္း မာရယုမင္းနန္းတက္ေသာ ဘီစီ - ၃၃၂၅ ကိုမွ ရခိုင္သမိုင္းအစဟု ေဖာ္ျပၾကသည္။ မာရယုမင္း တည္ေထာင္ခဲ့ေသာ မင္းဆက္သည္ သရီေခ်ာင္းဖ်ားကို အေျခခံလ်က္ ၿမိဳ႕ေတာ္တည္ေဆာက္ကာ ႏွစ္ေပါင္း တစ္ေထာင့္႐ွစ္ရာေက်ာ္ တိုင္းျပည္ႏိုင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ထိုမွ ကံရာဇာႀကီးမင္းဆက္၊ ယင္းမွ စႏၵသူရိယမင္းဆက္ စသည္ျဖင့္ ဓည၀တီေခတ္ႀကီး တစ္ခုလံုးသည္ ႏွစ္ေပါင္း (၃၄၀၀) ေက်ာ္ၾကာ တည္တံ့ခဲ့သည္။ ဓည၀တီေခတ္ကုန္လွ်င္ ေ၀သာလီေခတ္သို႔ ေရာက္လာသည္။ ေ၀သာလီေခတ္ ၿပီးမွ ေလးၿမိဳ႕ေခတ္သို႔ ဆက္သည္။ ေလးၿမိဳ႕ေခတ္ေနာက္၌ ေျမာက္ဦးေခတ္ ဆက္ခံသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ ေ႐ွးေခတ္ ရခိုင္ျပည္၌ ဘုရင္အပါး(၂၀၀) ေက်ာ္တို႔သည္ စဥ္ဆက္မျပတ္ေသာ ႏွစ္ေပါ...

ဗမာစာေပ က႑ျဖစ္တည္လာျခင္း °°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°           ပုဂံေခတ္ က်န္စစ္သားမင္း လက္ထက္မွစ၍ ပ်ဴစာေပ အေရးအသား တိမ္ေကာ ေပ်ာက္ကြယ္၍ မရမာစာဟုေခၚေသာ ျမန္မာစာကို ဗမာတို႔ ေရးသားလာခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ပုဂံေခတ္စာေပမွာ ေမာ္ကြန္း ကဗ်ာ လကၤါ ဋီကါ အဆင့္ တြင္သာရွိသည္။ စစ္က်မ္း ေဗဒင္က်မ္း ေဆးက်မ္း ၾကံက်မ္း ပကါက်မ္း စေသာ နီတိက်မ္းမ်ားကို ေရးသား ႏိုင္ေသာ အဆင့္သို႔ မေရာက္ရွိခဲ့ေပ။             အင္း၀ေခတ္တြင္ ၀န္ႀကီးပေဒသရာဇာသည္ သူဇာပ်ိဳ႕ မဏိကတ္ ပ်ိဳ႕ တို႔ကို စီကံုး ေရးသား၍ ဗမာတို႔၏ စာေပအဆင့္အတန္းကို ျမွင့္တင္ေပးခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ရခိုင္စာေပႏွင့္ ႏိႈင္းယွည္လွ်င္မူ စာႀကီးေပႀကီးကို ေရးသားႏႈိင္ေသာ အဆင့္သို႔ မေရာက္ရွိခဲ့ေပ။           ၁၁၄၆ ခုရခိုင္ျပည္ကို သိမ္းယူျပီးေနာက္မွ ဗမာတို႔၏ စာေပသည္ တဟုန္ထိုး တိုးတက္ လာသည္။ ကုန္းေဘာင္ေခတ္တြင္ ဗမာတို႔သည္ ရခိုင္ျပည္မွ ယူေဆာင္လာခဲ့ေသာ သသၤကရိုက္ဘာသာ ပါဠိဘာသာ မရမာဘာသာ တို႔ျဖင့္ေရးသားထားေသာ ပုရပိုဒ္က်မ္းစာ အမ်ိဳးမ်ိဳး တို႔ကို လံုးေစ့ ပါတ္ေစ့ ဖတ္၍ နားမလည္ၾကေပ။         ...

သံလ်င္ကို ဘယ္သူတည္ ✏ ✏ ✏ ✏ ✏ ✏ ✏  သံလ်င္ကို ရခိုင္တည္ခ့ဲတယ္။ တည္ဦးစက သံရႊင္ၿမိဳ႕ဟုေခၚသည္။ ေဝသာလီေခတ္ ဓမၼေဇယ် အမတ္ႀကီး ေရးတ့ဲ ဗ်ည္း ၃၃ လံုး အံျခင္း (ေလာင္းသံ/ပင္လယ္သံ/အဏၰဝါျခင္း>အံျခင္း) တြင္ ,,ဒ -ဒ ကိုတမူ, ဒကိုမူကား,      ဒဂံု မင္းႀကီး,မီးေက်ာင္းစီး၍,      ခရီးလြန္႐ွည္,သံရႊင္ျပည္, ကို,      ဝင္လီညိခါ, ညိခါေသာ္ေလး,      ဟံစိေလ. အဏ္စြေလ, ,ဟု ဆို၏ ဒီ အဏ္ျခင္း၌ ဒဂံု သည္ ဒီေန႔ ရန္ကုန္(ယန္ဂံု) ျဖစ္၏ ,,သံရႊင္ျပည္,,သည္ ဒီေန႔ သံလ်င္ ျဖစ္၏ ရခိုင္ဘုရင္ဟာ အေ႐ွ႕ဘက္ စုမၾတ/ဂ်ာဗား /တ႐ုပ္ /ဂ်ပန္ =စသည့္ တိုင္ျပည္ေတြႏွင့္ ကုန္သြယ္စီးပြား လုပ္ရန္ သံရႊင္ျပည္ ကို တည္ေထာင္ေတာ္မူ၏    ကာလ ၾကာလာတ့ဲ အခါ ဒီဗရစ္တို ငဇင္ဂါ (င အင္ဂါ) ကို ၿမိဳ႕စားအရာ ထားခ့ဲ၏။ င ဘင္ဂါ, ငအင္ဂါ က ျခားနားပံုကန္ လာလို႔ သူ႔ကို မဟာမိတ္ေတြႏွင့္ ႏွိမ္ႏွင္းၿပီးခါ ငဇင္ဂါ ၏ မယား ေလာင္ၾကက္ၿမိဳ႕ သူ သုပဘာ ေဒဝီ ႏွင့္ သားေမာင္ရမာ သမီး သုပဘာ ေဒဝီ တို႔ကို ဓညဝတီ အမတ္ သုဒိန္ က ေခၚေဆာင္ ယူခ့ဲၿပီး သီတာၿမိဳ႕လို႔ ဧရာအေနာက္ ရခိုင္႐ိုးမ၏ ...

ဂ်ဴးလူမ်ိဳး၊ ဆိုက္ေဘးရီးယားငွက္နဲ႔ ဒိုင္ယာစပိုရာ °°••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••°°° ေအာင္ၾကည္မိုး (သင္းပုန္းတန္း)  ဂ်ဴးလူမ်ဳိးတုိ႔ ေနထုိင္ၾကတ့ဲ အစၥေရးႏုိင္ငံဟာ စာေရးသူတုိ႔ ရခုိင္ျပည္နယ္လုိ မူဆလင္အစြန္းေရာက္ တခ်ိဳ႕၏အႏၲရာယ္နဲ႔ ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ ေဒသတစ္ခုျဖစ္တယ္။ အစၥေရးႏုိင္ငံကုိ လက္ဘႏြန္ႏုိင္ငံ၊ ဆီးရီးယားႏုိင္ငံ၊ ေဂ်ာ္ဒန္ႏုိင္ငံ အစရွိတ့ဲ အာရပ္မူဆလင္ကမၻာက ၀ုိင္းရံထားေပမ့ဲ ဂ်ဴးလူမ်ဳိးေတြဟာ ဒုကၡေပါင္း မ်ဳိးစုံခံၿပီး အစၥေရးႏုိင္ငံကုိ ထူေထာင္ႏုိင္ခ့ဲတယ္။  ဂ်ဴးလူမ်ဳိးေတြဟာ ကမၻာမွာ အခ်မ္းသာဆုံး လူမ်ဳိးျဖစ္သလုိ ပညာ တတ္တ့ဲလူမ်ဳိးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အစၥ ေရးႏုိင္ငံရဲ႕ အက်ယ္အ၀န္းဟာ စတုရန္းမုိင္ေပါင္း ရွစ္ေထာင္ေက်ာ္ပဲရွိၿပီး ရခုိင္ျပည္နယ္ရဲ႕ တ၀က္နီးပါးသာ ရွိပါတယ္။ ဂ်ဴးလူမ်ဳိးတုိ႔ အစၥေရးႏုိင္ငံကုိ ျပန္ထူေထာင္ဖုိ႔အတြက္ အုံနဲ႔က်င္းနဲ႔ ကမၻာတစ္၀န္းက ဂ်ဴးလူမ်ဳိး သူေဌးေတြ၊ သိပၸံညာရွင္ေတြဟာ မိမိတုိ႔ရဲ႕စည္းစိမ္၊ ဂုဏ္သိကၡာ၊ ေက်ာ္ေစာမႈေတြကုိ ထားခ့ဲၿပီးေတာ့ ပူျပင္းတ့ဲ  သဲကႏၲာရေပၚမွာ ဒုကၡမ်ဳိးစုံခံၿပီးေနထုိင္ခ့ဲၾကတယ္။  ႐ုရွားႏုိင္ငံ ဆုိက္ေဘးရီးယား ေဒသက ငွက္တစ္...

ရခိုင္သမိုင္း၊ ရခိုင္ျပႆနာ